تحولات فناوری در صنعت فولاد جهان، ضرورت حرکت به سمت تولید فولاد سبز، هوشمندسازی فرایندها و افزایش بهره‌وری را بیش از پیش نمایان کرده است. در این میان، شرکت فولاد خوزستان نیز همگام با تحولات جهانی صنعت فولاد، توسعه فناوری‌های نوین، بهره‌گیری از هوش مصنوعی، ارتقای امنیت سایبری، مدیریت مصرف آب و انرژی و بازسازی تجهیزات را به‌عنوان محورهای مهم تحول فناورانه و توسعه پایدار مورد توجه قرار داده است. حرکت در این مسیر می‌تواند ضمن ارتقای بهره‌وری و بهبود عملکرد عملیاتی، زمینه تقویت رقابت‌پذیری این شرکت در صنعت فولاد را فراهم کند.

خبرنگار پایگاه خبری و تحلیلی«فولادسازان » در گفت‌وگویی با امین ابراهیمی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان، رویکردهای این شرکت در زمینه توسعه فناوری، هوشمندسازی فرایندها، بازسازی تجهیزات، ارتقای بهره‌وری و مدیریت منابع را بررسی کرده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

شرکت فولاد خوزستان با توجه به تحولات فناوری در صنعت فولاد جهان، چه رویکردی را برای حرکت به سمت تولید فولاد سبز، هوشمندسازی فرایندها و افزایش بهره‌وری دنبال می‌کند؟

امروزه، آینده صنعت فولاد بیش از هر زمان دیگری به توانایی شرکت‌ها در ترکیب فناوری، بهره‌وری و الزامات زیست‌محیطی وابسته است. ازاین‌رو، زمانی می‌توان درباره تولید فولاد رقابتی صحبت کرد، که موضوعاتی مانند مصرف انرژی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، مدیریت منابع و هوشمندسازی فرایندها را در نظر گرفت. لذا حرکت به سمت فولاد سبز، صرفاً به معنای تغییر فناوری تولید نیست؛ بلکه مستلزم بازنگری در شیوه مدیریت فرایندها، استفاده بهینه از منابع و افزایش دقت تصمیم‌گیری‌های عملیاتی است.

این موضوع برای فولاد خوزستان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا در زنجیره تولید فولاد، بهینه‌سازی فرایندهای احیای مستقیم و فولادسازی می‌تواند به‌طور هم‌زمان بر مصرف انرژی، کیفیت محصول، بهره‌وری مواد اولیه و میزان انتشار آلاینده‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل، معتقدم هوشمندسازی باید در خدمت اهداف واقعی تولید قرار بگیرد؛ به این معنا که امکان شناسایی نقاط دارای مصرف بالای انرژی، تحلیل عوامل مؤثر بر افت کیفیت و افزایش ضایعات، و بهبود دقت در پایش و کنترل شرایط عملیاتی را فراهم کند.

هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها می‌توانند با شناسایی فرصت‌های کاهش مصرف انرژی، بهینه‌سازی مصرف و بازچرخانی آب و ارتقای بهره‌وری، به تحقق تولید پایدار کمک کنند. بااین‌حال، اثربخشی این فناوری‌ها باید بر اساس شاخص‌های مشخص و داده‌های واقعی ارزیابی شود. در فولاد خوزستان نیز پیوند هوشمندسازی، بهره‌وری و پایداری می‌تواند به کاهش هزینه‌ها، بهبود عملکرد زیست‌محیطی و تقویت رقابت‌پذیری شرکت منجر شود.

فناوری چه نقشی در بازسازی تجهیزات، راه‌اندازی مجدد کوره‌های فولادسازی و واحدهای احیای مستقیم و بازگرداندن ظرفیت تولید فولاد خوزستان به شرایط مطلوب دارد؟

در شرایطی که بخشی از ظرفیت تولید یک مجموعه صنعتی آسیب می‌بیند، اولویت نخست، بازگرداندن ایمن و پایدار تجهیزات به مدار تولید است. این کار صرفاً با تعمیر یا تعویض قطعات انجام نمی‌شود؛ بلکه به ارزیابی دقیق خسارت‌ها، اولویت‌بندی اقدامات مهندسی، تأمین قطعات موردنیاز و مدیریت ریسک راه‌اندازی مجدد وابسته است در فولاد خوزستان، حمله دشمن در هفتم فروردین بخش‌هایی از زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار داد. طبیعی است که چنین اختلالی علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، توازن میان واحدهای مختلف زنجیره را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

بازگشت هر شش کوره فولادسازی به مدار و راه‌اندازی مرحله‌ای واحدهای احیای مستقیم، نشان‌دهنده توان فنی و تلاش متخصصان فولاد خوزستان برای احیای ظرفیت تولید است. در چنین شرایطی، فناوری می‌تواند به تسریع و مدیریت دقیق‌تر فرایند بازسازی کمک کند. پایش وضعیت تجهیزات، تحلیل داده‌های عملیاتی و بررسی سوابق عملکردی، ابزارهایی هستند که به شناسایی مشکلات احتمالی و کاهش ریسک توقف مجدد کمک می‌کنند.

نکته‌ای که باید به آن توجه داشت، این است که بازگشت یک تجهیز به مدار، پایان فرایند احیا نیست. پایداری عملکرد آن تجهیز و هماهنگی‌اش با سایر بخش‌های زنجیره تولید نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، در کنار دانش مهندسی و تجربه نیروهای متخصص، استفاده از ابزارهای دقیق پایش و تحلیل عملکرد می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر درباره تعمیرات، راه‌اندازی و افزایش تدریجی ظرفیت کمک کند.

هوش مصنوعی، تحلیل داده‌ها و هوش مصنوعی مولد چگونه می‌توانند بهره‌وری تولید، نگهداری و تعمیرات، مدیریت دانش فنی و تصمیم‌گیری مهندسی در فولاد خوزستان را بهبود دهند؟

یکی از مهم‌ترین فرصت‌های فناوری در صنعت فولاد، استفاده مؤثر از داده‌های عملیاتی برای بهبود تصمیم‌گیری است. در فولاد خوزستان، تحلیل داده‌های مربوط به عملکرد تجهیزات، شرایط تولید، مصرف انرژی، کیفیت محصول و سوابق تعمیراتی می‌تواند به کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و پایداری تولید کمک کند. هوش مصنوعی با تحلیل داده‌های حسگرها و سوابق خرابی، امکان پیش‌بینی نقص تجهیزات و کاهش توقف‌های ناخواسته را فراهم می‌کند. همچنین، تحلیل داده‌های فرایندی به شناسایی عوامل افت کیفیت، افزایش ضایعات و مصرف انرژی کمک می‌کند. از سوی دیگر، هوش مصنوعی مولد با استفاده از معماری RAG یا «تولید پاسخ مبتنی بر بازیابی اطلاعات» می‌تواند دسترسی کارشناسان به دستورالعمل‌های فنی، گزارش‌های تعمیراتی و دانش سازمانی را تسهیل کند؛ هرچند دقت پاسخ‌ها به کیفیت منابع و سازوکارهای ارزیابی سامانه وابسته است.

در این مسیر، شرکت آیسا فراگیر ویرا به‌عنوان بازوی تخصصی فناوری اطلاعات و هوشمندسازی هلدینگ فولاد خوزستان، می‌تواند با توسعه راهکارهای متناسب با نیازهای عملیاتی شرکت مشارکت کند. راهکارهای «رایا» به‌عنوان دستیار هوش مصنوعی سازمانی و ICAgpt برای دسترسی یکپارچه به مدل‌های مختلف هوش مصنوعی، از جمله ظرفیت‌های آیسا در این حوزه هستند.این همکاری می‌تواند با اجرای پروژه‌ای مشخص، مانند دستیار هوشمند مستندات تعمیراتی، آغاز و بر اساس شاخص‌هایی مانند دقت پاسخ‌ها، سرعت بازیابی اطلاعات و الزامات امنیتی ارزیابی شود.

امنیت سایبری و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات چه جایگاهی در هوشمندسازی و تضمین تداوم تولید فولاد خوزستان دارند؟

می‌توان گفت هیچ برنامه هوشمندسازی پایداری بدون زیرساخت مطمئن و امنیت سایبری قابل اتکا نیست. هرچه ارتباط میان تجهیزات صنعتی، سامانه‌های اطلاعاتی و ابزارهای تحلیل داده بیشتر شود، اهمیت حفاظت از این زیرساخت‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند. در یک مجموعه فولادی، اختلال در سامانه‌های فناوری اطلاعات یا کنترل صنعتی می‌تواند مستقیماً بر تولید، ایمنی و تداوم فعالیت خطوط اثر بگذارد. به همین دلیل، امنیت سایبری باید از ابتدای طراحی پروژه‌های تحول دیجیتال در نظر گرفته شود. حفاظت از مراکز داده، ایمن‌سازی شبکه‌ها، پشتیبان‌گیری منظم، مدیریت دسترسی کاربران، پایش رخدادهای امنیتی و کنترل تغییرات، از الزامات این مسیر هستند. در محیط صنعتی، تفکیک شبکه‌های اداری و عملیاتی و مدیریت کنترل‌شده ارتباط میان سامانه‌ها نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

با گسترش کاربرد هوش مصنوعی، موضوع حفاظت از داده‌های سازمانی نیز جدی‌تر می‌شود. باید مشخص باشد اطلاعات فنی در کجا نگهداری می‌شوند، چه افرادی به آن‌ها دسترسی دارند و مدل‌های هوش مصنوعی تحت چه شرایطی از این اطلاعات استفاده می‌کنند. بدون تعیین این چارچوب‌ها، حتی یک راهکار هوشمند با قابلیت‌های فنی مناسب نیز ممکن است برای استفاده سازمانی آماده نباشد. ازاین‌رو، که امنیت سایبری نباید به‌عنوان مانعی در مسیر تحول دیجیتال دیده شود؛ بلکه بخشی از زیرساخت لازم برای تحقق آن است. هرچه این زیرساخت از ابتدا اصولی‌تر طراحی شود، امکان توسعه فناوری‌های جدید با ریسک کمتر و اطمینان بیشتر فراهم خواهد شد.

فناوری چگونه می‌تواند به مدیریت مصرف آب و انرژی، کاهش ضایعات و توسعه اقتصاد چرخشی در فولاد خوزستان کمک کند؟

مدیریت بهینه منابع، کاهش ضایعات و توسعه اقتصاد چرخشی، از الزامات راهبردی ارتقای بهره‌وری و پایداری در صنعت فولاد است. تحقق این اهداف مستلزم بهره‌گیری هدفمند از فناوری، توسعه دانش فنی و بازتعریف نگاه به پسماندهای صنعتی، نه به‌عنوان مواد فاقد ارزش، بلکه به‌عنوان منابعی دارای ظرفیت بالقوه برای خلق ارزش افزوده است. از این‌رو، توسعه محصول فَدَنس (FeDense) در فولاد خوزستان، نمونه‌ای از رویکرد مبتنی بر فناوری برای تبدیل پسماندهای حاصل از فولادسازی به محصولی با کاربرد صنعتی و ارزش اقتصادی است.

فَدَنس با هدف استفاده به‌عنوان ماده وزن‌افزا در سیمان‌کاری چاه‌های نفت و گاز توسعه یافته است. اهمیت این پروژه صرفاً به کاهش ضایعات محدود نمی‌شود؛ بلکه بیانگر ظرفیت شرکت فولاد خوزستان در توسعه کاربردهای جدید برای محصولات جانبی فرایند تولید، بهره‌برداری مؤثرتر از منابع موجود و ایجاد ارزش در زنجیره‌ای فراتر از صنعت فولاد است. چنین رویکردی می‌تواند زمینه تعامل فناورانه میان صنایع فولاد و نفت را تقویت کند و به توسعه الگوهای عملی اقتصاد چرخشی در بخش صنعت کمک کند.

در این مسیر، فولاد خوزستان با تکیه بر توان تخصصی و فرایند تحقیق و توسعه، مراحل مختلف شناسایی ظرفیت مواد اولیه، انجام آزمایش‌های متعدد، بهینه‌سازی محصول و ارزیابی قابلیت کاربرد آن را پیگیری کرده است. دریافت تأییدیه‌های آزمایشگاهی از شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، توسعه محصول در مقیاس بالاتر و تولید محموله برای ارزیابی عملیاتی، از مراحل مهم طی‌شده در مسیر توسعه فَدَنس به شمار می‌روند. این اقدامات، نقش شرکت را در تبدیل ایده و دانش فنی به محصولی با قابلیت ورود به مراحل کاربرد صنعتی نشان می‌دهد.

تجربه فَدَنس نشان می‌دهد که توسعه فناوری و محصول در صنعت فولاد می‌تواند هم‌زمان به کاهش اتلاف منابع و ایجاد فرصت‌های اقتصادی جدید منجر شود. تداوم این مسیر، از طریق ارزیابی عملکرد محصول در شرایط عملیاتی، تکمیل مطالعات اقتصادی و توسعه زیرساخت‌های لازم برای تولید پایدار و تجاری‌سازی، زمینه بهره‌برداری گسترده‌تر از این دستاورد را فراهم می‌کند. در کنار راهکارهای فناورانه برای بهینه‌سازی مصرف آب و انرژی، توسعه چنین پروژه‌هایی می‌تواند به ارتقای بهره‌وری منابع، تقویت مزیت رقابتی و تحقق هرچه بیشتر اقتصاد چرخشی در فولاد خوزستان کمک کند.

فولاد خوزستان برای دستیابی به تولید هوشمند، پایدار و بهره‌ور در سال‌های آینده، چه اولویت‌های فناورانه‌ای را باید دنبال کند و شرکت‌های فناور داخلی چه نقشی در این مسیر دارند؟

مهم‌ترین اصل در برنامه‌ریزی فناورانه فولاد خوزستان، آغاز از نیازهای واقعی تولید و انتخاب فناوری بر اساس مسائل و اولویت‌های عملیاتی شرکت است. در این رویکرد، هر پروژه فناورانه باید با هدف حل مسئله‌ای مشخص، از جمله کاهش توقف تجهیزات، بهبود کیفیت محصول، کاهش مصرف انرژی یا تسهیل دسترسی به دانش فنی، تعریف و اجرا شود. بر این اساس، توسعه زیرساخت‌های داده، نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه، هوش مصنوعی سازمانی، مدیریت دانش فنی، بهینه‌سازی مصرف آب و انرژی و ارتقای امنیت سایبری را می‌توان از اولویت‌های مهم دانست. البته اجرای این طرح‌ها باید مرحله‌ای باشد و بر اساس اهمیت مسئله، آمادگی زیرساخت‌ها، امکان‌پذیری فنی و بازده مورد انتظار پیش برود.

در کنار انتخاب فناوری مناسب، نباید از نقش نیروی انسانی غافل شد. حتی بهترین سامانه‌ها نیز بدون مشارکت کارشناسان تولید، تعمیرات، مهندسی و فناوری اطلاعات به نتیجه مطلوب نمی‌رسند. توسعه مهارت‌های دیجیتال کارکنان و ایجاد ارتباط مؤثر میان تیم‌های فنی و عملیاتی، از پیش‌نیازهای موفقیت تحول دیجیتال است.

در نهایت، آینده فناوری در فولاد خوزستان را باید در توانایی تبدیل دانش و داده به بهبود واقعی عملکرد جست‌وجو کرد. کاهش توقف‌های ناخواسته، افزایش پایداری تولید، بهبود کیفیت، کاهش شدت مصرف انرژی، مدیریت بهتر منابع و تسریع دسترسی به دانش فنی، شاخص‌هایی هستند که می‌توانند میزان موفقیت این مسیر را نشان دهند.

  • منبع خبر : فلزات انلاین