خبرنگار پایگاه خبری و تحلیلی فولادسازان در گفتوگویی با مجید ضیایی، مدیرعامل شرکت فولاد شاهرود، به بررسی برنامهها و اولویتهای این شرکت برای افزایش ظرفیت تولید، تکمیل زنجیره ارزش و خلق ارزش اقتصادی بیشتر پرداخته است. در این گفتوگو، مهمترین برنامههای فولاد شاهرود در افقهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت تشریح شده و چالشهای شرکت در زمینه تأمین انرژی، مواد اولیه و زیرساختهای مورد نیاز مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین راهکارهای فولاد شاهرود برای حفظ پایداری تولید در شرایط ناترازی انرژی، کاهش هزینههای تولید، افزایش بهرهوری و تقویت رقابتپذیری در بازارهای داخلی و صادراتی مطرح شده است. نقش حملونقل ریلی در کاهش هزینههای لجستیکی و تقویت زنجیره تأمین و همچنین نقش فولاد شاهرود در توسعه اقتصادی منطقه، استفاده از توان پیمانکاران و نیروی انسانی بومی از دیگر محورهای این گفتوگو بوده است. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
با توجه به برنامههای توسعهای فولاد شاهرود، مهمترین اولویتهای این شرکت برای افزایش ظرفیت تولید و تکمیل زنجیره ارزش فولاد چیست و این برنامهها در چه بازه زمانی دنبال میشوند؟
فولاد شاهرود امروز در نقطهای قرار گرفته است که باید از ظرفیتهای ایجادشده در سالهای گذشته، ارزش اقتصادی بیشتری خلق کند. بنابراین توسعه را صرفاً به معنای افزایش ظرفیت تولید نمیدانیم؛ بلکه توسعه برای ما یعنی حرکت همزمان در سه مسیر افزایش ظرفیت، تکمیل زنجیره ارزش و ارتقای بهرهوری. در گام نخست، اولویت ما این است که ظرفیتهای موجود فولادسازی و نورد را با حداکثر بهرهوری و پایداری به کار بگیریم. در کنار آن، تکمیل زنجیره تأمین مواد اولیه و کاهش وابستگی به خرید از بیرون، از محورهای مهم برنامههای توسعهای شرکت است. فولاد شاهرود در سالهای گذشته با توسعه بخش فولادسازی، گام مهمی در مسیر تکمیل زنجیره برداشته است. هدف ما این است که این مسیر را با یک نگاه اقتصادی و مرحلهبندیشده ادامه دهیم و در نهایت سهم بیشتری از ارزش افزوده زنجیره فولاد را در داخل شرکت ایجاد کنیم.
برنامه توسعه را در سه افق دنبال میکنیم:
افق کوتاهمدت: افزایش بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود، تثبیت تولید، کاهش توقفات، بهبود کیفیت، افزایش فروش و اصلاح فرآیندهای عملیاتی و مدیریتی.
افق میانمدت: افزایش ظرفیت مؤثر تولید، توسعه زیرساختهای موردنیاز و تقویت حلقههای زنجیره تأمین با اولویت پروژههایی که از نظر اقتصادی و بازگشت سرمایه توجیهپذیر باشند.
افق بلندمدت: حرکت به سمت تکمیل بیشتر زنجیره ارزش، افزایش عمق تولید و کاهش آسیبپذیری شرکت در تأمین مواد اولیه و انرژی.
برای ما اصل مهم این است که هیچ پروژه توسعهای صرفاً به دلیل افزایش ظرفیت اجرا نشود. هر پروژه باید پاسخ روشنی برای سهامدار داشته باشد: چقدر سرمایه نیاز دارد، چه میزان ارزش ایجاد میکند و چه زمانی به بازده اقتصادی میرسد. این همان تفاوت میان «بزرگ شدن شرکت» و «ارزشمندتر شدن شرکت» است.
فولاد شاهرود در مسیر توسعه با چه چالشهایی در حوزه تأمین انرژی، مواد اولیه و زیرساخت مواجه است و چه اقداماتی برای رفع این موانع در نظر گرفته شده است؟
واقعیت این است که امروز توسعه صنعت فولاد در کشور بدون توجه جدی به سه موضوع انرژی، مواد اولیه و لجستیک امکانپذیر نیست. در حوزه انرژی، ناترازی برق و گاز یکی از جدیترین چالشهای صنعت فولاد است. محدودیت انرژی فقط به معنای کاهش تولید نیست؛ بلکه باعث میشود هزینههای ثابت شرکت روی حجم تولید کمتری سرشکن شود و در نتیجه هزینه تمامشده افزایش پیدا کند. در حوزه مواد اولیه نیز باید به سمت تأمین پایدار، متنوع و اقتصادی حرکت کنیم. وابستگی بیش از حد به یک مسیر تأمین، ریسک عملیاتی شرکت را افزایش میدهد. بنابراین تنوعبخشی به منابع تأمین، مدیریت موجودی، قراردادهای بلندمدت و توسعه ارتباط با تأمینکنندگان معتبر را دنبال میکنیم.
در حوزه زیرساخت نیز موضوع حملونقل اهمیت ویژهای دارد. فولاد یک صنعت حجیم و لجستیکمحور است و کوچکترین افزایش در هزینه حمل میتواند روی قیمت تمامشده اثر بگذارد. به همین دلیل، توسعه حملونقل ریلی را بهعنوان یکی از محورهای مهم کاهش هزینه و تقویت زنجیره تأمین دنبال میکنیم. همکاری اخیر فولاد شاهرود با راهآهن شمالشرق ۱ نیز در همین راستا تعریف شده است؛ هدف، کاهش هزینههای لجستیکی، افزایش ایمنی حمل و رفع گلوگاههای جابهجایی است. در مجموع، رویکرد ما این است که ریسکهای زنجیره تأمین را قبل از تبدیل شدن به بحران مدیریت کنیم. مدیریت امروز فقط مدیریت کارخانه نیست؛ مدیریت زنجیرهای است که از تأمین مواد اولیه آغاز میشود و تا تحویل محصول به مشتری ادامه دارد.
با توجه به شرایط فعلی صنعت فولاد کشور و محدودیتهای برق و گاز، چه برنامهای برای حفظ پایداری تولید و کاهش آسیبپذیری فولاد شاهرود در برابر ناترازی انرژی دارید؟
ناترازی انرژی یک واقعیت مهم صنعت فولاد کشور است و ما باید به جای اینکه صرفاً منتظر رفع آن باشیم، تابآوری عملیاتی شرکت را افزایش دهیم. اولین اقدام ما، برنامهریزی تولید بر مبنای الگوی واقعی تأمین انرژی است. یعنی برنامه تولید نباید جدا از برنامه انرژی تدوین شود. در زمانهایی که محدودیت انرژی کمتر است، باید از ظرفیت موجود حداکثر استفاده را ببریم و در دورههای محدودیت، برنامه تولید، تعمیرات و موجودی را به گونهای تنظیم کنیم که کمترین آسیب به تولید سالانه وارد شود. موضوع دوم، کاهش مصرف انرژی به ازای هر تن محصول است. برای ما شاخص مهم فقط میزان مصرف کل برق و گاز نیست؛ بلکه مصرف انرژی به ازای هر تن محصول، راندمان تجهیزات و میزان اتلاف انرژی است.
موضوع سوم، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات است. در شرایط محدودیت انرژی، هر ساعت توقف ناخواسته اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین تعمیرات پیشگیرانه و پیشبینانه، مدیریت قطعات یدکی و کاهش زمان راهاندازی مجدد خطوط، اهمیت ویژهای دارد. در کنار این اقدامات، موضوع توسعه زیرساختهای انرژی و بررسی راهکارهای تأمین پایدارتر نیز در دستور کار قرار دارد. البته معتقدم راهحل ناترازی انرژی صرفاً در داخل یک کارخانه نیست و نیازمند همکاری دولت، وزارتخانههای مرتبط و صنایع است؛ اما وظیفه ما این است که آسیبپذیری فولاد شاهرود را تا حد امکان کاهش دهیم.
تجربه ماههای اخیر نیز نشان داده که این ظرفیت در مجموعه وجود دارد. با وجود توقف تولید نزدیک به یک ماه در فروردینماه به دلیل شرایط جنگی، فولاد شاهرود توانسته است تاکنون در تولید میلگرد و تولید شمش به طور متوسط ۲۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد داشته باشد. این عملکرد برای ما یک پیام روشن دارد: اگر برنامهریزی، هماهنگی و بهرهوری را جدی بگیریم، میتوان بخشی از آثار محدودیتها را جبران کرد.
چه برنامهای برای ارتقای بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و افزایش توان رقابتپذیری فولاد شاهرود در بازار داخلی و صادراتی در نظر گرفته شده است؟
به اعتقاد من، در شرایط فعلی صنعت فولاد، مهمترین مزیت رقابتی الزاماً ظرفیت تولید نیست؛ بلکه قیمت تمامشده، کیفیت، سرعت تحویل و توان مدیریت بازار است. بنابراین برنامه بهرهوری فولاد شاهرود را در چند محور دنبال میکنیم. نخست، افزایش بهرهبرداری از ظرفیت موجود است. افزایش تولید باید به گونهای باشد که هزینههای ثابت و سربار روی تناژ بیشتری سرشکن شود. دوم، کاهش مصرف انرژی، کاهش ضایعات، کاهش توقفات و افزایش راندمان تجهیزات است. سوم، مدیریت هوشمند مواد اولیه و موجودی است. هر تن موجودی که بیش از نیاز در انبار باقی بماند، بخشی از سرمایه در گردش شرکت را درگیر میکند.
چهارم، بهینهسازی لجستیک است. همکاری با راهآهن شمالشرق ۱ و تقویت حملونقل ریلی از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش هزینه و افزایش قابلیت اطمینان زنجیره تأمین مؤثر باشد. پنجم، توسعه فروش و حرکت از «فروش محصول» به سمت مدیریت بازار و مشتری است. ما باید بدانیم چه محصولی را، در چه زمانی، با چه مشخصاتی و برای کدام بازار تولید کنیم. تولید بدون بازار، سرمایه را در موجودی حبس میکند؛ بنابراین تولید و فروش باید کاملاً هماهنگ باشند.
در بازار صادراتی نیز رویکرد ما حضور مقطعی نیست. صادرات زمانی ارزشمند است که بتواند بازار پایدار، ارزآوری مناسب و حاشیه سود قابل قبول ایجاد کند. در کنار افزایش تولید، یک اصل برای ما غیرقابل مذاکره است: حفظ و ارتقای برند ارزشمند فولاد شاهرود با دقت در کیفیت، در کنار افزایش تولید.
ما نمیخواهیم برای افزایش تناژ، کیفیت را قربانی کنیم. اتفاقاً معتقدیم رشد تولید زمانی ارزشمند است که همراه با ثبات کیفیت و افزایش اعتماد مشتری باشد. هدف نهایی ما یک معادله روشن است: تولید بیشتر بهعلاوه کیفیت پایدار در کنار هزینه کمتر همراه با فروش بهتر، منجر میشود به سودآوری بیشتر و ارزشآفرینی برای سهامداران.
با توجه به ظرفیتهای منطقه شاهرود، نقش فولاد شاهرود را در توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال، استفاده از توان پیمانکاران و نیروی انسانی بومی چگونه ارزیابی میکنید و چه برنامهای برای تقویت این نقش دارید؟
فولاد شاهرود فقط یک واحد تولیدی در شاهرود نیست؛ این شرکت بخشی از اکوسیستم اقتصادی منطقه است. وقتی تولید افزایش پیدا میکند، اثر آن فقط در صورتهای مالی شرکت دیده نمیشود. پیمانکاران، شرکتهای حملونقل، تأمینکنندگان قطعات و تجهیزات، خدمات فنی، تعمیرات، خدمات عمومی و مجموعه بزرگی از کسبوکارهای وابسته نیز فعالتر میشوند. بنابراین یکی از رویکردهای ما، استفاده حداکثری از توان تخصصی و اجرایی منطقه است؛ البته با رعایت استانداردهای کیفی، فنی و اقتصادی.
ما به دنبال این هستیم که هرجا توانمندی لازم در منطقه وجود دارد، ظرفیت شرکتهای بومی را فعال کنیم و در حوزههایی که نیاز به تخصص یا فناوری خاص وجود دارد، زمینه انتقال دانش و توسعه توانمندی آنها را فراهم کنیم. در حوزه منابع انسانی نیز اعتقاد ما بر این است که توسعه فولاد شاهرود باید تا حد امکان به توسعه سرمایه انسانی منطقه منجر شود. ما به آموزش، ارتقای مهارت، جانشینپروری و پرورش نیروهای متخصص بومی توجه داریم؛ زیرا نیروی انسانی متخصص، یکی از مهمترین زیرساختهای توسعه صنعتی است.
از طرف دیگر، توسعه شرکت باید با توسعه منطقه همراه باشد. به همین دلیل تعامل سازنده با مسئولان شهرستان، نمایندگان مردم، مجموعههای اقتصادی و نهادهای محلی را دنبال میکنیم. در ماههای اخیر نیز بر موضوع همافزایی برای توسعه اقتصادی، حمایت از تولید و صیانت از اشتغال پایدار تأکید داشتهایم. من اعتقاد دارم اگر فولاد شاهرود بتواند تولید و سودآوری خود را افزایش دهد، در واقع ظرفیت بیشتری برای ایجاد اشتغال، توسعه زنجیره تأمین، حمایت از پیمانکاران و ایجاد ارزش اقتصادی در منطقه ایجاد خواهد کرد.
بنابراین نگاه ما به مسئولیت اجتماعی، نگاه کوتاهمدت و صرفاً هزینهای نیست؛ بلکه توسعه اقتصادی پایدار منطقه را بخشی از مسئولیت و مأموریت صنعتی خود میدانیم.
اگر بخواهید نگاه خود به آینده فولاد شاهرود را در یک جمله خلاصه کنید، چه میگویید؟
اگر بخواهم نگاه خودم به آینده فولاد شاهرود را در یک جمله خلاصه کنم، میگویم: «هدف ما صرفاً بزرگتر کردن فولاد شاهرود نیست؛ هدف ما ارزشمندتر کردن آن است.» ارزشمندتر شدن یعنی ظرفیتهای موجود را فعال کنیم، زنجیره ارزش را توسعه دهیم، هزینهها را کنترل کنیم، کیفیت را ارتقا دهیم، بازارهای جدید ایجاد کنیم و در نهایت بازدهی بیشتری برای سهامداران و منفعت بیشتری برای کارکنان و منطقه به وجود آوریم.
من به آینده فولاد شاهرود خوشبین هستم؛ نه به دلیل اینکه چالشها را نادیده میگیریم، بلکه به این دلیل که ظرفیت، سرمایه انسانی و اراده لازم برای عبور از این چالشها را در مجموعه میبینم. مسیر پیشروی ما، مسیر تولید بیشتر، بهرهوری بالاتر، زنجیره کاملتر و خلق ارزش پایدار است.
Wednesday, 16 September , 2026