شرکت پارس فولاد سبزوار، یکی از مطرح‌ترین و برجسته‌ترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی در ایران به شمار می‌آید که علی‌رغم مواجهه با چالش مذکور، در سال مالی ۰۴-۱۴۰۳ خود توانسته است رکوردهای جاودانه‌ای را در حوزه تولید همگام با تامین پایدار انرژی به ثبت برساند. خبرنگار پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» با هدف بررسی عملکرد این شرکت در سال مالی اخیر و همچنین بررسی تاثیر پایدار گاز در واحدهای احیا مستقیم، گفت‌وگویی مفصل و خواندنی با محسن نادری، مدیرعامل شرکت پارس فولاد سبزوار تدارک دیده است که متن کامل آن را در ادامه با یکدیگر خواهیم خواند:

شرکت پارس فولاد سبزوار در سال مالی اخیر (۰۴-۱۴۰۳) که سالی پرریسک و پرچالش برای مجموعه زنجیره فولاد ایران به شمار می‌آید، چه عملکردی را از خود بر جای گذاشت؟

شرکت پارس فولاد سبزوار در سال مالی ۰۴-۱۴۰۳ به ‌منظور غلبه بر محدودیت‌های انرژی (گاز و برق)، اقدام به خرید برق قطع‌نشو از شرکت‌های خصوصی تولیدکننده برق کرد و این اقدام باعث شد در روزهای گرم سال، ما بدون توقف و با تولید پیوسته به فعالیت خود ادامه دهیم. همچنین با مشارکت و سرمایه‌گذاری حدود سه هزار میلیارد تومان در تامین بخاری‌های کم‌مصرف با گرید انرژی (A)، از اعمال محدودیت گاز برای مجموعه جلوگیری به عمل آمد و امکان تداوم تولید حداکثری در روزهای سرد سال فراهم شد. نتیجه این اقدامات، دستیابی به رکورد بی‌نظیر تولید ۸۱۳ هزار و ۹۰۰ تن در سال مالی اخیر «فسبزوار» و فراتر رفتن از ظرفیت نامی کارخانه بود. معتقدیم که این موفقیت می‌تواند الگویی برای سایر شرکت‌های تولیدکننده فولاد کشور در راستای تداوم تولید، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، کاهش آلاینده‌های گلخانه‌ای و حرکت به سمت تولید فولاد سبز باشد.

با توجه به جایگاه بنیادین آهن اسفنجی در پایداری و تولید صنعت فولاد و وابستگی فرایند احیای مستقیم به تامین گاز، ریسک‌های ناشی از محدودیت‌های مصرف گاز برای این صنعت را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

همان‌طور که مستحضر هستید، محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی شرکت گاز منطقه‌ای، موجب کاهش جدی تولید در چهار ماهه انتهایی سال، به‌ویژه در واحدهای تولید آهن اسفنجی می‌شود؛ چراکه گاز طبیعی در واحدهای احیای مستقیم به ‌عنوان ماده اولیه تولید مورد استفاده قرار می‌گیرد و هیچ‌گونه جایگزینی برای آن وجود ندارد. چالش محدودیت مصرف گاز در هر سال می‌تواند برای واحدهای احیای مستقیم نظیر پارس فولاد سبزوار، کاهش درآمد عملیاتی بالغ بر چهار هزار میلیارد تومان را به همراه داشته باشد؛ این موضوع علاوه بر زیان مستقیم واحدهای احیای مستقیم ناشی از کاهش تولید، منجر به افزایش قیمت در انتهای زنجیره فولاد نظیر واحدهای تولید شمش و میلگرد شده و یا باعث افت تولید در این واحدها می‌شود. با توجه به اینکه طرح‌های متعددی در حوزه احیای مستقیم طی سال‌های آتی در کشور به بهره‌برداری خواهند رسید، به نظر می‌رسد چالش اعمال محدودیت مصرف گاز طبیعی در آینده جدی‌تر و شدیدتر شود. از این ‌رو، ضروری است نهادهای بالادستی و حاکمیتی در خصوص تامین پایدار گاز واحدهای صنعتی، چاره‌اندیشی جدی و عاجل کنند؛ در غیر این صورت، مزیت وجود گاز طبیعی در کشور که مبنای احداث واحدهای احیای مستقیم بوده است، می‌تواند به پاشنه‌آشیل این صنعت و اقتصاد کشور تبدیل شود.

چه راهکارهایی از سوی نهادهای بالادستی یا تولیدکنندگان آهن اسفنجی می‌تواند برای حل یا عبور از این بحران اثرگذار باشد؟ شرکت پارس فولاد سبزوار در این خصوص چه راهبردی را دنبال می‌کند؟

از آنجایی که حدود ۸۰ درصد گاز تولیدی کشور در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک مصرف می‌شود، یکی از راهکارهای موثر برای صرفه‌جویی در این بخش، برنامه‌ریزی نهادهای بالادستی و حاکمیتی برای تولید بخاری‌های کم‌مصرف با گرید انرژی (A) و بالاتر و جایگزینی آن‌ها با بخاری‌های کم‌بازده خانگی موجود است. همچنین تجهیز، هوشمندسازی و نوسازی موتورخانه‌ها می‌تواند نقش بسزایی در کاهش مصرف گاز ایفا کند؛ در غیر این صورت، باید شاهد مرگ تدریجی صنعت فولاد در کشور باشیم. در همین راستا و همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، ما در شرکت پارس فولاد سبزوار با سرمایه‌گذاری حدود سه هزار میلیارد تومانی در بخش تامین بخاری‌های کم‌مصرف با گرید (A) و اخذ گواهی صرفه‌جویی، تداوم تولید و عدم قطع گاز در ایام سرد سال را برای پنج سال آتی پیش‌بینی کرده‌ایم که گامی موثر در راستای پیشرفت و توسعه روزافزون مجموعه محسوب می‌شود.

لطفا توضیحاتی پیرامون تغییرات قیمتی گاز برای واحدهای احیای مستقیم طی ماه‌های اخیر بفرمایید. این افزایش قیمت چه تاثیراتی را بر حاشیه سود و ساختار هزینه‌های شرکت‌ها و به طور خاص شرکت پارس فولاد سبزوار به همراه داشته است؟

تغییرات قیمت گاز طی سال‌های اخیر با افزایش بسیار شدیدی همراه بوده است؛ به‌ طوری‌که مقایسه متوسط قیمت گاز در سال ۱۴۰۴ با سال ۱۳۹۶، افزایش بالغ بر ۴۰ برابری را نشان می‌دهد. از آنجایی که گاز به ‌عنوان ماده اولیه تولید آهن اسفنجی به‌شمار می‌آید،، بخش عمده‌ای از بهای تمام‌شده این محصول مربوط به هزینه‌های گاز است. در سال‌های اخیر، قیمت آهن اسفنجی به ‌طور متوسط سالانه حدود ۳۰ درصد افزایش داشته که در مقایسه با رشد قیمت گاز، به ‌عنوان ماده اولیه واحدهای احیای مستقیم رقم ناچیزی محسوب می‌شود. این افزایش افسارگسیخته قیمت گاز در کنار اعمال محدودیت‌های مصرف در ایام سرد سال، متاسفانه موجب کاهش چشمگیر حاشیه سود واحدهای احیای مستقیم شده است.

اولویت «فسبزوار» در خصوص توازن میان عرضه در بازار داخلی و توسعه صادرات چیست؟ لطفا توضیحاتی پیرامون عملکرد و استراتژی‌های فروش داخلی و صادراتی شرکت ارائه بفرمایید.

عرضه‌های ما از طریق بورس کالای ایران انجام و قیمت‌ها در فضایی کاملا شفاف و مبتنی بر سازوکار بازار تعیین می‌شود. همچنین برای صادرات محصولات، از رینگ صادراتی بورس کالا استفاده شده و در همین راستا، رایزنی‌ها و مذاکرات متعددی با کشورهای آسیای میانه به‌ منظور توسعه بازارهای صادراتی در حال انجام است. برهمین اساس امیدواریم بتوانیم ضمن تامین نیاز بازار داخل، حضوری پررنگ و موفق در بازارهای صادراتی نیز داشته باشیم.

در حال حاضر شرکت پارس فولاد سبزوار چه طرح های توسعه ای را در دست اقدام دارد؟

صنایع مختلف در سراسر جهان طی سال‌های اخیر به سمت کاهش مصرف انرژی، بهینه‌سازی فرایندها و کاهش اثرات زیست‌محیطی حرکت کرده‌اند و شرکت پارس فولاد سبزوار به عنوان یکی از برترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی ایران نیز در این مسیر گام‌های موثری برداشته است. در راستای تحقق چشم انداز تولید هوشمند، پایدار و مقاوم، ما در حال اجرای یک بسته جامع از اقدامات بهینه‌سازی هستیم. در مرحله نخست، طرح افزایش ظرفیت تولید در دستور کار قرار گرفته است که از طریق بهینه‌سازی گردش جریان سیالات در خط تولید ضمن کاهش اتلاف انرژی، افزایش حدود ۳۰ درصدی را در ظرفیت تولید شرکت محقق خواهد کرد. این طرح نه‌تنها از نظر عملیاتی بلکه از جنبه مصرف بهینه منابع نیز یک تحول اساسی محسوب می‌شود.

چالش‌های انرژی و آب نیز در اولویت برنامه‌های «فسبزوار» قرار دارند. یکی از مهم‌ترین اصول استراتژی توسعه ما، خنثی‌سازی نابرابری‌های منابع در فرایندهای تولید است. برای پاسخ به ناترازی انرژی و کاهش وابستگی به شبکه ملی، طرح احداث نیروگاه خورشیدی اختصاصی با ظرفیت اولیه ۲۵ مگاوات در حال پیاده‌سازی است. هم‌‎زمان، در حوزه مدیریت آب، پروژه استحصال آب بازیافتی شهری را در دست اقدام داریم و آب تصفیه‌شده شهری پس از گذراندن مراحل تصفیه میانی و نهایی در واحدهای صنعتی داخلی مجموعه، برای مصارف مستقیم تولید استفاده خواهد شد. این اقدام سالانه باعث صرفه‌جویی بیش از یک میلیون مترمکعب آب‌های زیرزمینی شده و بار فشار بر منابع آب‌های زمینی را به ‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

نگاه شرکت پارس فولاد سبزوار به مسئولیت های اجتماعی چگونه است و چه اقداماتی در این حوزه صورت گرفته یا در دست اجراست؟

نگاه ما به ایفای مسئولیت‌های اجتماعی، نگاهی راهبردی، پایدار و مبتنی بر اثرگذاری واقعی بر جامعه و محیط ‌زیست منطقه است؛ به ‌گونه‌ای که مسئولیت اجتماعی نه یک فعالیت جانبی بلکه بخشی از ماموریت توسعه‌ای شرکت تلقی می‌شود. این رویکرد در مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی و برنامه‌های در دست تدوین و اجرا نمود پیدا کرده است. در حوزه بهبود کیفیت زندگی و مدیریت انرژی، شرکت با سرمایه‌گذاری حدود سه هزار میلیارد تومانی اقدام به تهیه و توزیع ۸۲ هزار دستگاه بخاری کم‌مصرف با گرید انرژی (A) کرده است تا جایگزین بخاری‌های قدیمی و پرمصرف در منطقه شود. این اقدام علاوه بر کاهش مصرف انرژی و هزینه خانوارها، نقش موثری در کاهش آلاینده‌ها و ارتقای سلامت محیط زیست داشته است. در بخش توسعه زیرساخت‌های آموزشی، ساخت دو باب مدرسه ۹ کلاسه در شهرهای حکم‌آباد و نقاب با همکاری سازمان نوسازی مدارس در حال اجرا است. این پروژه‌ها با هدف تقویت عدالت آموزشی، افزایش دسترسی دانش‌آموزان به فضاهای آموزشی استاندارد و حمایت از آینده انسانی منطقه اجرا می‌شوند. در سطح حکمرانی و نهادینه‌سازی مسئولیت اجتماعی، ما در حال تدوین اساسنامه مسئولیت‌های اجتماعی هستیم تا چارچوبی شفاف، نظام‌مند و پایدار برای برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی فعالیت‌های اجتماعی، زیست‌محیطی و توسعه‌ای خود ایجاد کنیم. این سند، مسیر اقدامات آینده شرکت در حوزه (CSR) را هدفمند و قابل پایش خواهد کرد. در حوزه حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی نیز با احداث فاضلاب صنعتی، شرکت ضمن کمک به حفظ زیست‌بوم منطقه، موفق به ایجاد بازیافت حدود ۹۰ درصد از آب فاضلاب صنعتی شده است. این اقدام گامی مهم در مدیریت پایدار منابع آبی، کاهش برداشت از منابع طبیعی و هم‌سویی با الزامات توسعه پایدار به ‌شمار می‌رود.